Linux Sunucuda RAM Kullanımı Nasıl Kontrol Edilir? Bellek Kullanımı Rehberi

SSH ile sunucuya bağlandıktan sonra:

komutunu çalıştırabilirsiniz.

Ancak Linux'ta RAM kullanımını değerlendirirken yalnızca used değerine bakmak yanıltıcı olabilir. Linux boş belleğin bir kısmını cache amacıyla kullanır ve ihtiyaç olduğunda bu belleğin önemli bir bölümü uygulamalara yeniden ayrılabilir. Bu nedenle özellikle available değerine dikkat etmek gerekir.

Örneğin buna benzer bir çıktı görebilirsiniz:

Buradaki temel alanlar:

total: Sunucudaki toplam RAM.

used: Kullanılan bellek.

free: Tamamen boş durumda olan bellek.

buff/cache: Linux tarafından buffer ve filesystem cache gibi amaçlarla kullanılan bellek.

available: Yeni uygulamaların yoğun swap ihtiyacı oluşturmadan kullanabileceği tahmini bellek miktarı.

Sunucunun gerçek bellek baskısını değerlendirirken available değeri genellikle free değerinden daha anlamlıdır.

Linux kullanılmayan RAM'i tamamen boş bırakmak yerine disk erişimini hızlandırmak amacıyla cache için kullanabilir.

Bu nedenle örneğin:

görmeniz tek başına RAM'in bittiği anlamına gelmez.

Eğer:

gibi bir değer bulunuyorsa sistemin hâlâ önemli miktarda kullanılabilir belleği olabilir.

Bu yüzden yalnızca free sütununa bakarak sunucuda RAM problemi olduğuna karar vermeyin.

komutu sistem kaynaklarını gerçek zamanlı olarak görüntüleyebilir.

Çalıştırmak için:

kullanın.

Burada:

- CPU kullanımı

- Bellek kullanımı

- Process'ler

- Load average

- Çalışma süresi

gibi birçok bilgi görülebilir.

top içerisindeki process listesinden hangi uygulamaların daha fazla kaynak tükettiğini inceleyebilirsiniz.

htop, top komutuna alternatif olarak kullanılan daha görsel bir sistem izleme aracıdır.

Kuruluysa:

komutuyla çalıştırılabilir.

Ubuntu veya Debian tabanlı bir sistemde kurulu değilse:

ile kurulabilir.

htop üzerinden:

- RAM

- CPU

- Swap

- Process'ler

- Process ID

- Kullanıcılar

daha rahat incelenebilir.

Bellek kullanımına göre process'leri listelemek için:

kullanabilirsiniz.

Bu komut yüksek bellek yüzdesine sahip process'leri üst sıralarda gösterir.

Daha ayrıntılı inceleme için:

da kullanılabilir.

RSS, process'in fiziksel bellekte tuttuğu alan hakkında bilgi verir.

PM2 kullanıyorsanız:

veya:

komutları uygulamaların bellek kullanımını gösterebilir.

Belirli bir uygulamanın ayrıntıları için:

kullanabilirsiniz.

Bir Node.js uygulamasının RAM kullanımı sürekli yükseliyorsa:

- Memory leak

- Kontrolsüz cache

- Çok büyük veri işlemleri

- Gereksiz process sayısı

- Yoğun trafik

- Büyük dosya işlemleri

gibi nedenler araştırılabilir.

Öncelikle uygulamanın kullanımını belirli bir süre takip edin.

RAM sürekli:

şeklinde yükseliyor ve normal seviyeye dönmüyorsa memory leak ihtimali araştırılabilir.

Ancak yalnızca RAM miktarının yüksek olması memory leak bulunduğunu kanıtlamaz.

Uygulamanın iş yükü ve Node.js bellek davranışı da dikkate alınmalıdır.

PM2 restart ile RAM geçici olarak düşebilir ancak problem kod kaynaklıysa tekrar yükselecektir.

Bu nedenle yalnızca restart yapmak kalıcı çözüm değildir.

Evet.

PostgreSQL performans için RAM kullanır ve birden fazla bağlantı/process görülebilir.

Bu nedenle process listesinde PostgreSQL ile ilgili birden fazla kayıt görmek tek başına problem anlamına gelmez.

Veritabanının bellek kullanımını değerlendirirken:

- Aktif bağlantılar

- PostgreSQL yapılandırması

- Sorgular

- Sunucunun toplam RAM'i

- Diğer servislerin kullanımı

birlikte değerlendirilmelidir.

PostgreSQL process'lerini rastgele sonlandırmak veri veya servis problemlerine neden olabilir.

Nginx genellikle bir master process ve bir veya daha fazla worker process ile çalışır.

Kontrol etmek için:

kullanabilirsiniz.

Birden fazla Nginx process'i görülmesi normal olabilir.

RAM problemi araştırırken yalnızca process sayısına değil toplam kaynak tüketimine bakmak gerekir.

Swap, fiziksel RAM baskısı oluştuğunda kullanılabilen disk tabanlı bellek alanıdır.

çıktısında:

satırını görebilirsiniz.

Örneğin:

sistemde 2 GB swap bulunduğunu ve bunun 500 MB'ının kullanıldığını gösterir.

Swap kullanımının bulunması tek başına problem anlamına gelmez.

Ancak sistem sürekli yoğun şekilde swap kullanıyorsa fiziksel RAM baskısı yaşanıyor olabilir.

Disk erişimi RAM'den çok daha yavaş olduğundan yoğun swap kullanımı performansı ciddi şekilde etkileyebilir.

Bu durumda:

- RAM ihtiyacı

- Uygulama kullanımı

- Veritabanı ayarları

- Gereksiz servisler

- Memory leak ihtimali

araştırılmalıdır.

Swap bulunmayan ve RAM'i tamamen tüketilen sistemlerde kernel bazı process'leri sonlandırmak zorunda kalabilir.

Linux'un OOM Killer mekanizması bellek yetersizliği durumunda process sonlandırabilir.

Bu nedenle küçük RAM'e sahip VPS'lerde uygun bir swap yapılandırması bazı senaryolarda ek güvenlik payı sağlayabilir.

Ancak swap, yetersiz RAM'in kalıcı çözümü değildir.

OOM, "Out Of Memory" anlamına gelir.

Linux kullanılabilir belleğin kritik seviyede tükenmesi durumunda sistemi çalışır halde tutabilmek için bazı process'leri sonlandırabilir.

Böyle bir olaydan şüpheleniyorsanız sistem logları incelenebilir.

Örneğin:

ile kernel kayıtları görüntülenebilir.

OOM ile ilgili kayıtları filtrelemek için:

kullanılabilir.

Dağıtıma ve log yapılandırmasına göre kayıtların konumu değişebilir.

Node.js uygulaması bellek nedeniyle sonlandırılırsa PM2 tekrar başlatabilir.

Kullanıcı tarafında bu durum:

- 502 Bad Gateway

- Geçici erişim problemi

- Uygulamanın sürekli restart olması

şeklinde görülebilir.

Bu durumda:

üzerindeki restart sayısını ve:

çıktısını kontrol etmek faydalıdır.

Ayrıca kernel loglarında OOM kaydı araştırılmalıdır.

top veya htop bunun için oldukça kullanışlıdır.

Process bazında:

komutuyla yüksek RAM kullanan uygulamaları hızlıca görebilirsiniz.

Sunucunun genel bellek durumu için ise:

en pratik başlangıç noktalarından biridir.

Genellikle hayır.

Linux filesystem cache'i performans amacıyla kullanır ve ihtiyaç oluştuğunda belleği yönetir.

Sadece RAM kullanımını ekranda daha düşük göstermek amacıyla cache'i sürekli manuel temizlemek doğru bir optimizasyon yöntemi değildir.

Asıl önemli olan:

- available bellek

- Swap davranışı

- Uygulama performansı

- OOM olayları

- Sürekli büyüyen process'ler

gibi göstergelerdir.

Tek bir yüzdeye bakarak karar vermek yerine birkaç belirti birlikte değerlendirilmelidir.

Örneğin:

- available bellek sürekli çok düşükse

- Yoğun swap kullanılıyorsa

- Sistem yavaşlıyorsa

- Process'ler OOM nedeniyle kapanıyorsa

- Uygulamalar restart oluyorsa

- RAM kullanımı sürekli artıyorsa

gerçek bir bellek problemi olabilir.

Buna karşılık RAM'in büyük bölümünün cache tarafından kullanılması tek başına sorun değildir.

Çalışan servisleri incelemek için systemd kullanılan sistemlerde:

kullanılabilir.

Ancak ne işe yaradığını bilmediğiniz bir servisi yalnızca RAM tükettiği için kapatmayın.

Bazı servisler:

- Ağ

- SSH

- Veritabanı

- Güvenlik

- Web sunucusu

- Sistem yönetimi

için kritik olabilir.

Sunucuda bellek problemi olduğundan şüpheleniyorsanız:

1. free -h çalıştırın.

2. Özellikle available değerine bakın.

3. Swap kullanımını kontrol edin.

4. top veya htop ile sistemi izleyin.

5. ps aux --sort=-%mem | head ile yüksek RAM kullanan process'leri bulun.

6. PM2 kullanıyorsanız pm2 status kontrol edin.

7. Uygulamanın restart sayısını inceleyin.

8. OOM kayıtlarını kontrol edin.

9. RAM tüketiminin zaman içerisinde sürekli artıp artmadığını takip edin.

10. Sorunun uygulama, veritabanı veya sistem kaynaklı olup olmadığını belirleyin.

Linux RAM kullanımını değerlendirirken şu hatalardan kaçının:

- Yalnızca free değerine bakmak

- Cache kullanımını RAM problemi sanmak

- Her yüksek RAM kullanımını memory leak olarak değerlendirmek

- Sorunu araştırmadan process öldürmek

- PostgreSQL process'lerini rastgele kapatmak

- Cache'i sürekli manuel temizlemek

- Swap'ı RAM yerine kalıcı çözüm olarak görmek

- OOM kayıtlarını kontrol etmeden yalnızca uygulamayı restart etmek

Özetle, Linux sunucuda RAM kullanımını kontrol etmek için ilk kullanılabilecek komut free -h komutudur. Ancak doğru değerlendirme için özellikle available bellek, swap kullanımı ve en fazla RAM tüketen process'ler birlikte incelenmelidir.

Sunucuda gerçek bir bellek problemi varsa yalnızca uygulamaları yeniden başlatmak yerine RAM'i hangi process'in neden tükettiğini tespit etmek kalıcı çözüm açısından çok daha önemlidir.