Ekspertiz Raporunda Nelere Bakılmalı? İkinci El Araç Ekspertiz Rehberi

Ayrıca ekspertiz raporu aracın kontrol edildiği andaki durumunu gösterir. Tek başına aracın bütün geçmişini veya gelecekte kesinlikle arıza çıkarmayacağını garanti etmez.

Her ekspertiz paketi aynı kontrolleri içermeyebilir.

Bazı paketlerde yalnızca:

- Kaporta

- Boya

- Motor

- Temel mekanik kontroller

bulunurken daha kapsamlı paketlerde:

- Şasi

- Alt takım

- Fren

- Süspansiyon

- Elektronik sistem

- OBD arıza taraması

- Airbag kontrolü

gibi ek incelemeler yapılabilir.

Bu nedenle raporu değerlendirirken öncelikle hangi testlerin gerçekten yapıldığını öğrenin.

Ekspertiz raporlarında araç parçaları genellikle:

- Orijinal

- Boyalı

- Lokal boyalı

- Değişen

gibi ifadelerle sınıflandırılabilir.

Bir parçanın boyalı olması tek başına aracın kötü olduğu anlamına gelmez.

Örneğin kapıda çizik nedeniyle yapılan boya ile ciddi kaza sonrasında yapılan yapısal onarım aynı şekilde değerlendirilmemelidir.

Önemli olan boyanın veya değişimin neden yapıldığıdır.

Kapı, çamurluk veya kaput gibi sökülüp değiştirilebilen parçaların değiştirilmesi aracın geçmişte hasar gördüğünü gösterebilir.

Ancak değişen parçanın bulunması tek başına kazanın ne kadar ciddi olduğunu açıklamaz.

Değişen parçanın yanında:

- Şasi

- Podye

- Direkler

- Airbag sistemi

gibi alanların etkilenip etkilenmediği daha önemli olabilir.

Şasi ve aracın taşıyıcı yapısındaki bazı bölümler güvenlik açısından kritik öneme sahiptir.

Ekspertizde:

- Darbe

- Düzeltme

- Kaynak

- Kesme

- İşlem

- Deformasyon

şüphesi bulunuyorsa bunun ne anlama geldiği ekspertiz uzmanına ayrıntılı olarak sorulmalıdır.

Özellikle ciddi kaza geçmişi bulunan araçlarda yapısal kontroller ihmal edilmemelidir.

Podye, aracın ön bölümündeki yapısal alanlarla ilişkili olarak kullanılan bir terimdir.

Bu bölgelerde işlem bulunması geçmişte ön taraftan önemli bir darbe yaşanmış olabileceğine işaret edebilir.

Ancak işlemin kapsamı görülmeden yalnızca “podye işlemli” ifadesinden kazanın büyüklüğü hakkında kesin sonuç çıkarılmamalıdır.

Aracın yapısal bölümlerinden olan direklerde:

- Kesme

- Kaynak

- Düzeltme

- Ciddi deformasyon

gibi işlemler bulunup bulunmadığı önemlidir.

Bu tür bir bulgu varsa aracın geçmiş kazasının kapsamı ayrıntılı şekilde araştırılmalıdır.

Özellikle kaza geçmişi bulunan araçlarda airbag sistemi kritik kontrollerden biridir.

Airbag açmış bir aracın sonradan nasıl onarıldığı önemlidir.

Yalnızca gösterge panelindeki airbag ışığının sönmesi sistemin eksiksiz ve doğru çalıştığını garanti etmez.

Mümkünse:

- Airbag sistemi

- Emniyet kemeri gergileri

- İlgili elektronik sistemler

uygun yöntemlerle kontrol edilmelidir.

Ekspertiz paketine göre motorla ilgili farklı kontroller yapılabilir.

Örneğin:

- Yağ kaçakları

- Soğutma sistemi

- Motor sesi

- Egzoz durumu

- Elektronik hata kodları

- Bazı motor performans ölçümleri

incelenebilir.

Raporda yalnızca tek bir motor performans yüzdesine bakarak motorun kesin olarak sağlıklı veya sağlıksız olduğuna karar vermek doğru değildir.

Motorun genel durumu birden fazla kontrolün birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

Hayır.

Dinamometre testi belirli koşullarda motorun tekerleklere aktardığı güç hakkında ölçüm sağlayabilir.

Ancak sonuç:

- Test cihazı

- Lastikler

- Şanzıman

- Ortam koşulları

- Araç tipi

- Ölçüm yöntemi

gibi faktörlerden etkilenebilir.

Bu nedenle yalnızca “motor yüzde kaç çıktı?” sorusuyla aracın motor sağlığını kesin olarak değerlendirmek doğru değildir.

Motor ve şanzıman çevresindeki yağ sızıntıları raporda belirtilmişse kaynağını sorun.

Her yağlanma aynı seviyede problem anlamına gelmez.

Basit bir conta problemi ile daha kapsamlı bir mekanik arıza arasında ciddi maliyet farkı olabilir.

Bu nedenle “yağ kaçağı var” ifadesinin hangi bölgeden kaynaklandığı öğrenilmelidir.

Otomatik veya manuel şanzımanlardaki problemler pahalı onarımlara neden olabilir.

Test sırasında:

- Vites geçişleri

- Gecikme

- Vuruntu

- Titreme

- Ses

- Kaçak

gibi durumlar değerlendirilmelidir.

Otomatik şanzımanlarda yalnızca araç sabitken yapılan kısa kontrol yerine mümkünse test sürüşü de yapılmalıdır.

Manuel araçlarda:

- Kavrama noktası

- Kaçırma

- Pedal davranışı

- Vites geçişleri

kontrol edilebilir.

Debriyajın kullanım ömrü sürüş şekline ve aracın kullanım koşullarına göre önemli ölçüde değişebilir.

Ekspertizde mümkünse:

- Fren performansı

- Diskler

- Balatalar

- Fren dengesizliği

- Fren hidroliğiyle ilgili gözlemler

değerlendirilmelidir.

Fren sistemindeki sorunlar doğrudan sürüş güvenliğiyle ilişkili olduğundan ihmal edilmemelidir.

Süspansiyon sistemi aracın yol tutuşu ve konforu açısından önemlidir.

Kontrol sırasında:

- Amortisörler

- Salıncaklar

- Burçlar

- Rot parçaları

- Bağlantı elemanları

gibi bileşenlerde aşınma veya boşluk bulunabilir.

Raporda bir problem görülürse yaklaşık onarım kapsamını ayrıca öğrenmek faydalıdır.

Aracın alt kısmı dışarıdan bakıldığında kolayca görülemez.

Lift üzerinde yapılan incelemede:

- Yağ kaçakları

- Darbe izleri

- Pas

- Egzoz sistemi

- Süspansiyon parçaları

- Alt gövde

- Koruma parçaları

kontrol edilebilir.

Özellikle yüksek kilometreli araçlarda alt takım masrafları satın alma sonrasında ortaya çıkabilir.

Ekspertiz raporunda bulunuyorsa:

- Lastik dişleri

- Üretim tarihleri

- Düzensiz aşınma

- Hasarlar

kontrol edilmelidir.

Dört lastiğin kısa süre içerisinde değiştirilmesi gerekiyorsa bunu araç için yakın dönem masrafı olarak değerlendirebilirsiniz.

Jantlarda:

- Eğrilik

- Çatlak

- Kaynak

- Darbe

gibi sorunlar bulunabilir.

Özellikle düşük profilli lastik kullanan araçlarda jant hasarları daha dikkatli incelenebilir.

Modern araçların elektronik kontrol ünitelerinde çeşitli hata kodları saklanabilir.

Diagnostik cihazla:

- Motor

- Şanzıman

- ABS

- Airbag

- Elektronik sistemler

hakkında hata kayıtları okunabilir.

Ancak hata kodlarının geçmişte silinmiş olabileceği unutulmamalıdır.

Bu nedenle:

sonucu çıkarılmamalıdır.

Araç çalıştırılırken uyarı lambalarının davranışı gözlemlenmelidir.

Özellikle:

- Motor arıza

- ABS

- Airbag

- Yağ

- Şarj

uyarıları önemlidir.

Bir uyarı lambasının yanmaması da tek başına ilgili sistemin kusursuz olduğunu garanti etmez.

Ekspertiz sırasında mümkünse aracın donanımları tek tek denenmelidir.

Örneğin:

- Klima

- Elektrikli camlar

- Aynalar

- Merkezi kilit

- Multimedya

- Kamera

- Park sensörleri

- Koltuk fonksiyonları

- Farlar

- Silecekler

kontrol edilebilir.

Özellikle yeni nesil araçlarda elektronik arızalar ciddi maliyet oluşturabilir.

Her zaman değil.

Ekspertiz aracın fiziksel aşınmasını ve bazı elektronik verileri inceleyebilir ancak kilometrenin kesin olarak orijinal olduğunu yalnızca genel görünüşe bakarak garanti etmek mümkün değildir.

Kilometre değerlendirilirken:

- Resmi geçmiş kayıtları

- Muayene kayıtları

- Servis kayıtları

- Bakım faturaları

- Araçtaki aşınma

birlikte incelenmelidir.

Ekspertiz ve hasar geçmişi birbirini tamamlar.

Örneğin Tramer kaydında bir hasar bulunuyorsa ekspertizde bu hasarın aracın hangi bölgesinde iz bıraktığı araştırılabilir.

Tersi durumda ekspertizde değişen veya işlem görmüş parça bulunmasına rağmen hasar sorgusunda kayıt çıkmıyorsa bunun nedeni satıcıya sorulabilir.

Mümkünse araç test sürüşünde de değerlendirilmelidir.

Bazı problemler araç liftte veya sabit haldeyken kolayca fark edilmeyebilir.

Test sırasında:

- Direksiyon

- Fren

- Şanzıman

- Süspansiyon

- Titreşim

- Motor tepkisi

- Yol sesi

gözlemlenebilir.

Tek tek küçük görünen:

- Lastik

- Akü

- Fren balatası

- Disk

- Amortisör

- Klima

- Sensör

problemleri birlikte önemli bir masraf oluşturabilir.

Bu nedenle ekspertiz raporunu yalnızca “araç alınır mı?” şeklinde değil, satın aldıktan sonra ne kadar masraf çıkarabilir? açısından da değerlendirin.

Ekspertiz önemli bir kontrol aracıdır ancak hiçbir inceleme gelecekte oluşabilecek bütün arızaları garanti edemez.

Ayrıca ekspertiz merkezlerinin:

- Cihazları

- Uzmanlığı

- Paket kapsamı

- Kontrol yöntemleri

farklı olabilir.

Bu nedenle özellikle yüksek fiyatlı veya şüpheli geçmişe sahip araçlarda gerektiğinde marka konusunda uzman bir servis veya ustadan ikinci görüş alınabilir.

Raporu teslim aldığınızda şu bölümlere özellikle bakın:

1. Boyalı ve değişen parçalar

2. Şasi ve taşıyıcı bölümler

3. Podye ve direkler

4. Airbag sistemi

5. Motor durumu

6. Şanzıman

7. Yağ ve sıvı kaçakları

8. Fren sistemi

9. Süspansiyon ve alt takım

10. Lastik ve jantlar

11. Elektronik sistemler

12. OBD hata kayıtları

13. Test sürüşü bulguları

Daha sonra ekspertiz raporunu aracın hasar geçmişi, bakım kayıtları ve satıcının verdiği bilgilerle karşılaştırın.

Kısacası: Ekspertiz raporunda sadece “kaç parça boyalı, kaç parça değişen var?” sorusuna odaklanmayın. Özellikle şasi ve taşıyıcı yapı, motor, şanzıman, airbag, fren ve alt takım gibi pahalı veya güvenlikle ilgili bölümleri dikkatle inceleyin. Rapor üzerinde anlamadığınız her bulgunun ne anlama geldiğini ekspertiz uzmanına sorun ve önemli bir şüphe varsa satın alma kararından önce ikinci bir uzman görüşü alın.